Poradniki

Przestrzeń w nagraniu, czyli pogłos kontra procesory czasowe

Procesory czasowe, w szczególności Pogłos (ang. Reverb) stosujemy w celu stworzenia wrażenia, że dźwięk umieszczony został w konkretnej przestrzeni akustycznej, np. w kościele, w sali koncertowej, w ciasnej miejskiej uliczce lub w wielkim kanionie.

 

Dlaczego stosujemy efekty pogłosowe?

Nie każda sala koncertowa spełnia kryteria, które predysponują ją do nagrań. Dźwięk na widowni może być akceptowalny, ale mieszanka ujęć bliskich oraz ujęcia ogólnego może nie spełniać kryteriów poprawności produkcji fonograficznej.

Dlatego w wielu przypadkach podczas postprodukcji nagrań prócz ogólnych ujęć zawierających odpowiedź akustyczną pomieszczenia do miksu dodawane są sztuczne efekty przestrzenne lub pogłosy impulsowe. Te ostatnie są zarejestrowane w sali, w której nagrań dokonywano lub pochodzą z innych sal o renomowanych warunkach akustycznych.

 

Badanie - Nagranie kwartetu smyczkowego

Badanie ma za zadanie uzyskanie odpowiedzi na kilka pytań:

 
  • Czy w pomieszczeniu "żywym" akustycznie rezonans znacząco wpływa na komfort muzyków podczas nagrań?
  • Jakie są rezultaty nagrań z pomieszczeń o różnej akustyce?
  • Czy poprzez zastosowanie efektów przestrzennych można przybliżyć się do akustyki sali, w której dokonano nagrań?

 

[img:1]

Aula, która posłużyła do nagrań kwartetu.

 

Pomieszczenia

Zespół został nagrany w uczelnianej sali audytoryjnej, której przeznaczenie to wykłady, a adaptacja akustyczna sprowadziła się do przystosowania jej do jak najlepszej, czyli równomiernej oraz czytelnej propagacji głosu mówcy we wszystkie miejsca sali, w których przebywają słuchacze. W sali tej zastosowano połączenie wielu elementów rozpraszających (dyfuzory), chłonących (absorbery) oraz ukierunkowujących (reflektory) dźwięk z krańca sali w kierunku miejsc słuchaczy.

Sala ta, by zapewnić odpowiedni współczynnik zrozumiałości mowy nie posiada zbyt długiego czasu pogłosu. Jego wartość to około 1 sekundy, co wykazały pomiary odpowiedzi akustycznej, przeprowadzone na potrzeby pozyskania impulsu pogłosowego. Właściwości sali nie są idealnym rozwiązaniem do tego typu nagrań. Jednak jego kubatura i dość ciekawa adaptacja akustyczna, pozwalają uzyskać "żywy" charakter dźwięku.

Drugim miejscem, w którym zostały przeprowadzone nagrania na potrzeby tego doświadczenia było studio nagrań o niewielkiej kubaturze, znikomym czasie pogłosu, dużej chłonności okładzin ścian.

 

[img:2]

Studio, które posłużyło do nagrań kwartetu.

 

Warunki przeprowadzenia doświadczenia

Właściwości nagrania w auli oraz studio:

  • Zostały przeprowadzone tego samego dnia,
  • Zostały nagrane na tych samych instrumentach,
  • Zostały nagrane bez dłuższych przerw czasowych pomiędzy nimi,
  • Temperatura w sali była o około 3 stopnie niższa w porównaniu do studia nagrań.

 

Ustawienie zespołu wynikało z komfortu pracy muzyków podczas nagrania. Realizator dźwięku nie wpływał na ten element.  Z tego też powodu rozstawienie zespołu nie jest zbyt szerokie, co skutkuje dość wąskim obrazem przestrzeni stereofonicznej na mikrofonach ogólnych.

 

Ustawienie mikrofonów

Ustawienie mikrofonów w nagraniu w obu pomieszczeniach było identyczne (z dokładnością do kilku centymetrów oraz kilku stopni na osi mikrofonów).

 

[img:3]

Rozstawienie mikrofonów w Auli.

 

W bliskich ujęciach zastosowano charakterystyki kierunkowe kardioidalne w celu wyeliminowania przesłuchów. Mikrofony ogólne zostały ustawione po osłuchaniu grającego zespołu z różnych punktów Auli na osi dzielącej symetrycznie przez środek skład zespołu.

Ustawienie mikrofonów ogólnych w odległości 4.7m od skraju małej sceny, na której posadowiony był zespół wynikało z oceny słuchowej, podczas której w tym właśnie miejscu proporcje pomiędzy pogłosem sali, a dźwiękiem ze sceny były najciekawsze. Do pary ogólnej zastosowano mikrofony o charakterystyce kardioidalnej. Mikrofony ogólne w studio z przyczyn technicznych zostały umieszczone bliżej zespołu, w odległości 120cm.

 

[img:4]

Schemat rozstawienia mikrofonów oraz zespołu.

 

Wnioski z nagrań

W związku z tym, że rozstawienie zespołu na scenie nie jest zbyt szerokie, skutkuje to dość wąskim obrazem przestrzeni stereofonicznej na mikrofonach ogólnych. Ponadto mikrofony te oddalone były dość daleko od zespołu, co pogłębiło wrażenie wąskiej przestrzeni stereofonicznej. Jednak ustawienie takie było kompromisem pozwalającym uzyskać spójne, ale zarazem pogłosowe brzmienie całości zespołu.

W studio natomiast ze względu na kubaturę pomieszczenia mikrofony ogólne musiały zostać ustawione znacznie bliżej kwartetu. Ponadto duży stopień tłumienia powierzchni studia wpłynął na uzyskanie nagrania pozbawionego pogłosu.

 

Generowanie odpowiedzi impulsowej Auli

Po nagraniach w Auli przeprowadzona została procedura pozyskania odpowiedzi impulsowej przestrzeni akustycznej. Do tego celu posłużyła konfiguracja składająca się z szerokopasmowego głośnika, interfejsu audio oraz aplikacji Apple Impulse Response Utility.

 

[img:5]

Nagranie odpowiedzi impulsowej w Auli.

 

Sygnał odpowiedzi impulsowej został zarejestrowany za pomocą ogólnej pary mikrofonów, stojących w tej samej pozycji, jak podczas nagrań zespołu. Głośnik został ustawiony przed sceną w miejscu, gdzie znajdował się podczas nagrań kwartet. Sygnał zastosowany do generowania rezonansu to Sweep (swept sinewave), czyli płynne odtwarzanie wszystkich częstotliwości w zakresie 20Hz - 20kHz.

 

[img:6]

Okno aplikacji Apple Impulse Response Utility.

 

Wady i zalety pomieszczeń

W opinii zespołu istnieją wady i zalety obu środowisk, w których nagrywane były przykłady dźwiękowe. W tabeli wymieniam te cechy, na które zwrócono szczególną uwagę.

 

AULA
WYTŁUMIONE STUDIO NAGRAŃ
ZALETY
WADY
ZALETY
WADY
Poczucie przestrzeni
Brak selektywności
Selektywność dźwięku
Obnażanie wszelkich niuansów wykonania
Pogłos
Rezonanse
Kontrola rezonansów
 
Wzmacnianie dźwięku
 
 
Wymagany większy wysiłek podczas gry
Swoboda wykonania
 
 
Brak swobody wykonania

Wady i zalety pomieszczeń.

 

Warto zwrócić uwagę, że w tabeli pojawiło się wiele cech przeciwstawnych, dla danego typu pomieszczenia. Wskazuje to na fakt, iż najistotniejsze dla muzyków są proporcje pomiędzy nimi. Zbyt duże rozmycie dźwięku bowiem może tak samo przeszkadzać, jak zbyt duża selektywność.

Przykładem większych form muzycznych, którym pogłos znacząco pomaga w wykonaniu dzieła jest chór. Dzięki przestrzeni stanowi on spójny aparat wykonawczy.

 

Usuwanie pogłosu z nagrań

Odpowiedź akustyczna pomieszczenia ma duży wpływ na rejestrowany sygnał.
W muzyce klasycznej nie stosujemy ujęć mikrofonowych bardzo bliskich, które często spotykane są w nagraniach studyjnych muzyki rozrywkowej.

Odległość mikrofonu od instrumentu w nagraniach składów klasycznych wynosi na ogół minimum 50cm. Im większa odległość mikrofonu od instrumentu, tym większy wpływ akustyki otoczenia na rejestrowane brzmienie. Jeszcze większy udział akustyki pomieszczenia dotyczy sygnałów z ujęć ogólnych, zwanych dalekimi. Pochodzących z pary lub innej konfiguracji mikrofonów rejestrujących cały aparat wykonawczy.

Jeśli podczas nagrań nie zapanujemy nad proporcjami sygnałów bezpośrednich w stosunku do brzmienia rezonansu sali, to bardzo trudno jest odwrócić ten proces. Współczesna technologia oferuje co prawda rozwiązania pozwalające usuwać pogłos z nagrań, jednak są one nie idealne, a co za tym idzie nie sprawdzają się we wszystkich przypadkach.

 

[img:7]

Przykładem tego typu algorytmu jest opcja DeReverb Izotope RX. Z mojego doświadczenia rozwiązania tego typu potrafią poradzić sobie z niezbyt dużą ilością pogłosu na głosie lektora. Dzięki czemu można skompensować wady kabiny lektorskiej stosowanej do nagrań. Jednak jeśli poddamy takiej obróbce sygnał znacznie bardziej złożony, w którym udział pogłosu jest większy proces zaczyna mieć znaczący wpływ na brzmienie wprowadzając artefakty.

 

W akustyce istniał okres, w czasie którego tendencją było budowanie wytłumionych sal nagraniowych. Wychodzono z założenia, że pogłos zawsze łatwiej dodać, niż go ująć.
Później stopniowo wracano do sal żywych akustycznie, m.in. ze względu na lepsze wzajemne relacje wykonawcze zespołów, szczególnie w odniesieniu do muzyki klasycznej.

Dlatego tak ważne jest uwzględnienie czynnika akustyki pomieszczenia podczas planowania nagrań. W procesie decyzyjnym znacząco pomaga dokonywanie próbnych ujęć, a w następstwie oceny materiału:

 

  • Korekta ustawień mikrofonów bliskich i ogólnych,
  • Dobór / zmiana charakterystyk kierunkowych mikrofonów,
  • Dobór / zmiana mikrofonów,
  • Dobór / zmiana technik mikrofonowych (np. mikrofonów ogólnych),
  • Zmiana ustawienia zespołu muzycznego (jeśli jest możliwa),
  • Zmiana akustyki otoczenia (jeśli jest możliwa, np. za pomocą zmiennych elementów sali, czy też przenośnych elementów akustycznych, takich, jak np. absorbery, czy dyfuzory).

 

Nagrania

Na zakończenie tego artykułu chciałbym zaprezentować nagrania oraz opisać ogólne wrażenia z nimi związane.

 

[img:8]

Porównanie ujęć w sesji Pro Tools.

 

Tytuł
Autor / Wykonawca
Aula ujęcie bliskie
Aula ujęcie ogólne
Aula ujęcie ogólne i bliskie
Studio ujęcie ogólne i bliskie
Studio ujęcie ogólne i bliskie + Impulse Reverb
Humoreska
Antoni Dworzak
X
X
X
 
 
New York New York
Frank Sinatra
X
X
X
 
 
Scent of a Woman
The Tango Project
X
X
X
X
X
Tańce połowieckie
Aleksandr Borodin
X
X
X
X
X

Lista nagrań oraz dostępne ujęcia.

 

Aula ujęcie bliskie

Duży udział dźwięku bezpośredniego, śladowa ilość pogłosu, słyszalna szczególnie w pauzach. Wyraźnie słyszalne skoki dynamiczne. Brzmienie ostre, bliskie. Możliwość wpłynięcia na przestrzeń stereo.

 

Aula ujęcie ogólne

Duży udział pogłosu, małe możliwości wpłynięcia na przestrzeń stereo. Zredukowana dynamika poszczególnych instrumentów. Łagodniejsze brzmienie całości, ponadto większy udział niższych rezonansów w zakresie 100 - 200Hz, wpływa na ocieplenie brzmienia. Spójne brzmienie całego zespołu.

 

Aula ujęcie ogólne i bliskie

Duży udział pogłosu, lecz spore możliwości wpłynięcia na przestrzeń stereo, dzięki obecności sygnałów z ujęć bliskich. Większa selektywność poszczególnych źródeł dźwięku. Zespół wysuwa się na bliższy plan w porównaniu z sygnałem z ujęć ogólnych. Spójne, ale zarazem selektywne i ciepłe brzmienie zespołu.

 

Studio ujęcie ogólne i bliskie

W porównaniu do ujęć bliskich z Auli brzmienie jest jeszcze bardziej selektywne, dobrze kontrolowane w niskim paśmie, bardzo bliskie i namacalne.

 

[img:9]

Impuls pogłosowy.

 

Studio ujęcie ogólne i bliskie + Impulse Reverb

W porównaniu do ujęcia ogólnego połączonego z bliskim w Auli w tym przypadku uzyskujemy dość podobną przestrzeń pogłosową. Różni się jednak znacząco ogólna barwa, z elementami przemawiającymi na korzyść, jak i niekorzyść tego ujęcia.
W tym miksie znacznie selektywniej brzmi całość, ale w niektórych fragmentach brzmienie instrumentów jest nieco "pudełkowate". Dobra kontrola niskich tonów niestety idzie w parze z nieco mniej cieplejszym brzmieniem.

Lepiej kontrolowana jest lokalizacja źródeł dźwięku, głównie za przyczyną dość dużej odległości od zespołu mikrofonów ogólnych w ujęciu z Auli. W tym ujęciu zaś mikrofony ogólne były znacznie bliżej zespołu.

 

Wnioski

Bardzo trudno jest w sposób elektroniczny symulować warunki akustyczne pomieszczenia. Znaczący wpływ na to mogą mieć następujące czynniki:

 

  • Mikrofony ogólne, które rejestrują w największym stopniu akustykę pomieszczenia rejestrują również przesunięcia fazowe, wynikające z odległości od poszczególnych źródeł dźwięku. Nałożenie pogłosu na ujęcia bliskie lub ujęcie ogólne umiejscowione w studio w innej odległości, niż odległość mikrofonów ogólnych w sali koncertowej będzie skutkowało różnicami w "pobudzaniu" przestrzeni pogłosowej.
  • Nagranie impulsu pogłosowego sali dokonywane jest w pewnych ustalonych warunkach, czyli przy stałym poziomie głośności źródła sygnału wzbudzającego rezonanse. Natomiast zespół muzyczny pobudza pomieszczenie do rezonansu w całej skali głośności. Ponadto instrumenty znajdują się w kilku oddalonych od siebie miejscach, a głośnik w jednym punkcie.

 

Zatem jednoznacznie możemy stwierdzić, że trudność sprawia wierna symulacja warunków otoczenia sali koncertowej w studio nagrań. Mimo zaawansowanej technologii, zbyt wiele czynników wpływa istotnie na różnice. Jednak, jak pokazują przykłady różnych ujęć również ujęcia ze studia z dodanym pogłosem, naniesionym na sygnał technologią splotową1 mogą się sprawdzić podczas nagrań składów kameralnych. To czy skorzystamy ze studia, czy z sali koncertowej wyniknie z:

 

  • Potrzeby, możliwości i wygody pracy realizatora nagrań,
  • Wygody pracy muzyków.

 

autor poradnika:

Krzysztof Maszota Akademia Realizacji Dźwięku www.ard.edu.pl
Ocena poradnika:
liczba głosów: 0
Spis treści
Komentarze

Czytaj także inne poradniki autora

PORADNIK: Techniki mikrofonowe - Analiza nagrań (I) 18 stycznia 2016

W tej części poddam analizie oraz zaprezentuję dokumentację dźwiękową i fotograficzną pierwszego z dwóch nagrań, czyli dużego orkiestrowego składu na przykładzie koncertu Orkiestry Symfonicznej Uniwersytetu...

PORADNIK: Budowanie obrazu fonograficznego 17 września 2015

Realizator dźwięku musi przekazać właściwości wykonawcze oraz otoczenia sali koncertowej w taki sposób, aby słuchacz mógł zachwycać się dziełem w stopniu porównywalnym do widza na sali koncertowej. Proces ten jest...

PORADNIK: Czynniki wpływające na sposób rejestracji utworów (II) 17 sierpnia 2015

W drugiej części poradnika omówię elementy, na które współczesny realizator dźwięku może wpływać lub je kształtować.

PORADNIK: Czynniki wpływające na sposób rejestracji utworów (I) 17 lipca 2015

W Niniejszej publikacji chciałbym zwrócić uwagę na kilka czynników wpływających na sposoby kompozycji oraz odtwarzania dzieł, które to można nazwać obiektywnymi. Obiektywnymi, gdyż opartymi o to co dana epoka, czy też...

reklama

Ostatnio dodane

PORADNIK: Odsłuch przy wysokim SPL - fakty PORADNIK: Odsłuch przy wysokim SPL - fakty

W życiu codziennym regularnie jesteśmy narażeni na dźwięki przekraczające poziom 110 dB SPL. Nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia, jeśli średni poziom ciśnienia akustycznego w ciągu...

czytaj dalej
PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.III PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.III

Do tej pory rozmawialiśmy o absolutnych podstawach, czyli dobraniu interfejsu audio i przygotowaniu odsłuchu, a w zasadzie pomieszczenia, gdzie będziemy pracować. Jesteśmy już bogatsi w...

czytaj dalej
PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.II PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.II

W pierwszym odcinku cyklu zajęliśmy się odpowiedzią na pytania o charakter naszego studia i idącą za tym konfiguracją komputera, interfejsu audio i oprogramowania. Skoro mamy już wejścia...

czytaj dalej
PORADNIK: Jak napisać rider techniczny? PORADNIK: Jak napisać rider techniczny?

Dobrze grający muzyk, który chce założyć profesjonalny zespół, niekoniecznie musi umieć napisać czy odczytać rider. Jednak taka umiejętność oszczędza stresu w dniu koncertu, oraz...

czytaj dalej
PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.I PORADNIK: Jak zbudować studio w domu? - Cz.I

Temat budowy własnego domowego studia od lat nie schodzi z czołówek gazet całego świata. Przynajmniej w naszej branży. Pomimo że napisano na ten temat miliony słów, pytających wciąż jest...

czytaj dalej
50 sekretów stosowanych w produkcji, wprost od profesjonalistów Cz. 1 50 sekretów stosowanych w produkcji, wprost od profesjonalistów Cz. 1

Sukces nie zawsze można mierzyć ilością zarobionych pieniędzy - czasami wystarczy, że coś robi się z pasją, z czystej miłości. Z drugiej strony otrzymanie paru rad od tych „co wiedzą”...

czytaj dalej
mikrofon
Szanowny Czytelniku
 
 
Aby dalej móc dostarczać Ci coraz lepsze materiały redakcyjne i udostępniać Ci coraz lepsze usługi, potrzebujemy zgody na lepsze dopasowanie treści marketingowych do Twojego zachowania. Poufność danych jest dla INFOMUSIC.PL niezwykle ważna i chcemy, aby każdy użytkownik portalu wiedział, w jaki sposób je przetwarzamy. Dlatego sporządziliśmy Politykę prywatności, która opisuje sposób ochrony i przetwarzania Twoich danych osobowych. 
 
 
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako "RODO", "ORODO", "GDPR" lub "Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych"). W związku z tym chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 roku. Poniżej znajdziesz podstawowe informacje na ten temat.
 
Kto jest administratorem Twoich danych osobowych?
 
Administratorem, czyli podmiotem decydującym o tym, jak będą wykorzystywane Twoje dane osobowe, jest INFOMUSIC. Rejestr firm: INFOMUSIC z siedzibą w Gdańsku przy ul. Zielona 20/14  80-746 Gdańsk, Nr ewidencyjny: 112588, Numer VAT: NIP PL 584 2259505, REGON 192 886 210.  Szczegółowe informacje dotyczące administratorów znajdują się w naszej Polityce prywatności 
 
 
Jakie dane są przetwarzane ?
 
Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności udostępnianych przez INFOMUSIC,w tym zapisywanych w plikach cookies, które są instalowane na naszych stronach przez nas oraz naszych Zaufanych Partnerów.
 
Jakie są podstawy prawne przetwarzania Twoich danych osobowych?
Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i doskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie. Taką podstawą prawną dla pomiarów statystycznych i marketingu własnego administratorów jest tzw. uzasadniony interes administratora. 
 
Komu udostepniamy Twoje dane osobowe?
 
Twoje dane mogą być udostępniane w ramach grupy portali INFOMUSIC.PL. Zgodnie z obowiązującym prawem Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie, np. agencjom marketingowym, podwykonawcom naszych usług oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa np. sądom lub organom ścigania – oczywiście tylko gdy wystąpią z żądaniem w oparciu o stosowną podstawę prawną. 
 
Pełna treść w polityce prywatności
 
Gdzie przechowujemy Twoje dane?
Zebrane dane osobowe przechowujemy na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego („EOG”), ale mogą one być także przesyłane do kraju spoza tego obszaru i tam przetwarzane. 

 
Jakie masz prawa?
 
Prawo dostępu do danych:  
W każdej chwili masz prawo zażądać informacji o tym, które Twoje dane osobowe przechowujemy. Aby to zrobić, skontaktuj się z INFOMUSIC.PL– otrzymasz te informacje pocztą e-mail. 
 
Prawo do poprawiania danych: 
Masz prawo zażądać poprawienia swoich danych osobowych, jeśli są one niepoprawne, a także do uzupełnienia niekompletnych danych.  Jeśli masz konto w INFOMUSIC.PL lub konto portalach grupy INFOMUSIC.PL, możesz edytować swoje dane osobowe na stronie swojego konta. 
 
Szczegółowe informacje dotyczące Twoich praw znajdują się w Polityce prywatności 
 
Dlatego też proszę naciśnij przycisk „ZGADZAM SIĘ, PRZEJDŹ DO SERWISU" lub klikając na symbol "X" w górnym rogu tego oka, jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych w ramach korzystania przez ze mnie z Usług  INFOMUSIC, w tym ze stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności, udostępnianych zarówno w wersji "desktop", jak i "mobile", w tym także zbieranych w tzw. plikach cookies przez nas i naszych Zaufanych Partnerów, w celach marketingowych (w tym na ich analizowanie i profilowanie w celach marketingowych). Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją w dowolnym momencie wycofać.
 
Pełny regulamin i Polityka prywatności znajduje sie pod poniższym linkiem. Prosimy o zapoznanie się z dokumentem. https://www.infomusic.pl/page/rodo 
 
Zgadzam się, przejdź do serwisu Nie teraz